Số lượt online:

Tổng số lượt truy cập: 7918243

Cẩm nang du lịch Cẩm nang du lịch

« Quay lại

180 NĂM HUYỆN KỲ ANH- TRUYỀN THỐNG VÀ NGHĨA TÌNH

 

Khoảng thời gian 180 năm (1836-2016), vùng đất tận cùng xứ Nghệ có tên gọi Kỳ Anh, nhưng con người, sông núi ở nơi đây đã có từ vạn cổ. Trong lịch sử lâu dài của mình, Kỳ Anh đã mang nhiều tên gọi khác nhau. Thời Vua Hùng, nơi đây thuộc bộ Cửu Đức, một trong 15 bộ của nước Văn Lang...Thời Tiền Lê là một phần của Châu Thạch Hà. Đến đời Trần thuộc Châu Nhật Nam. Sang thời Hậu Lê là huyện Kỳ Hoa thuộc phủ Hà Hoa. Huyện Kỳ Hoa là đất Cẩm Xuyên và Kỳ Anh ngày nay.

Kỳ Anh là huyện chứa đựng nhiều yếu tố lạ kỳ để hậu thế muôn đời nghĩ suy về nhân tình thế thái.Từ xứ Nghệ Đàng Ngoài, vào xứ Quảng Đàng Trong phải qua Cổng Hoành Sơn Quan được dựng lên từ thời Nhà Nguyễn. Qua Cổng Hoành Sơn trên đỉnh Đèo Ngang, bao lòng người thổn thức trước cảnh mây trời non nước.

Trèo đèo hai mái Chân Vân

Lòng về Hà Tĩnh dạ ái ân Quảng Bình

                                                 (Ca dao)

Kỳ Anh vừa là huyện núi, vừa là huyện biển. Địa bàn Kỳ Anh là một nhánh của dải Hoành Sơn nên rừng Kỳ Anh có nhiều loại gỗ quý, cùng hàng trăm loại dược liệu quí hiếm. Không chỉ phong phú về thực vật mà còn là môi trường bảo tồn nhiều loài động vật quí hiếm và đa dạng. Biển Kỳ Anh là vùng "biển bạc" có nhiều rạn ngầm, nhiều eo,vũng nên nhiều loài hải sản quí có giá trị dinh dưỡng cao như: tôm sú, tôm hùm, cửu khổng, rong biển....Vũng Áng – Sơn Dương có độ sâu nhất nhì ở Việt Nam, nơi bến đỗ cho hàng chục tàu cỡ lớn, nơi trú ẩn cho hàng trăm tàu thuyền khi gặp sóng to, gió bão.

Từ thế kỷ XIV, Thân Quốc Công Nguyễn Trung Ngạn trên đường kinh lý vào Nam, đã dừng chân ngắm cảnh ngợi ca "....Cưỡi chiến thuyền lan trong bát ngát. Ngỡ mình như ở chốn bồng lai". Trong chín danh thắng của Việt Nam mà Triều đình nhà Nguyễn chọn khắc lên Cửu đỉnh đặt giữa sân Thái Miếu thì không có danh thắng nào nhiều thơ như Đèo Ngang - Kỳ Anh. Từ những câu thơ chân vân khắc khoải được chuyển tải qua ca dao, đến những bài thơ vượt trên tầm tượng đài bia đá lắng đọng vào hồn nhân loại. Từ các bậc Đế Vương như vua Lê Thánh Tông, vua Thiệu Trị...đến các đại thi hào,thi sỹ như Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến, Cao Bá Quát, Bà huyện Thanh Quan...cac nhà thơ chiến sỹ như Xuân Diệu, Lâm Thị Mỹ Dạ, Lê Anh Xuân...và cả những nhà chính trị, ngoại giao, quân sự như Lê Đức Thọ, Xuân Thủy, Nguyễn Thị Định....đều đã có thơ về Đèo Ngang – Kỳ Anh. Thời chống Mỹ cứu nước, dốc sức người sức của để giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, nhà thơ Phạm Tiến Duật trong bài thơ Đèo Ngang đã có tứ thơ độc đáo:

Bao nhiêu người làm thơ Đèo Ngang

Mà quên mất con đèo chạy dọc

Nhà sử học Nguyễn Khắc Mai đã nói: " Đèo Ngang – Kỳ Anh là nơi để phụ nữ hóa thiên thần". Trên đỉnh Đèo Ngang Bà huyện Thanh Quan dừng chân ngắm cảnh mây trời non nước. Dưới chân núi Đèo Ngang Công Chúa Liễu Hạnh con gái Ngọc Hoàng giáng trần để soi xét nhân tình thế sự. Cách Đèo Ngang vài chục dặm về phía bắc có đền thờ Chế Thắng Phu Nhân Nguyễn Thị Bích Châu cung phi vua Trần Duệ Tông với bản Kê Minh Thập Sách nổi tiếng. Dù đã hơn 600 năm, Kê Minh Thập sách vẫn giữ nguyên giá trị trong thời đại ngày nay.

Cảnh vật, thiên nhiên Kỳ Anh thật đẹp, tài nguyên phong phú, có biển, có rừng, nhưng một điều mà ông trời không ưu ái cho vùng đất nơi đây đó chính là khí hậu. Nói đến khí hậu Kỳ Anh người ta thường gói gọn sáu từ" ống gió, chảo lửa, túi mưa". Khí hậu khắc nghiệt không chỉ thử thách sự tồn tại và phát triển của người dân nơi đây, mà còn hun đúc, tạo lập cho con người tính nhẫn nại, bền bỉ, chịu khó, chịu thương, lòng quả cảm , tinh thần cộng đồng , hiếu khách và sự ham học hỏi để vươn lên trong cuộc sống

Nên thợ nên thầy vì có học

No ăn no mặc bởi hay làm

              (Nguyễn Trãi)

Trong gian khổ người Kỳ Anh không chỉ biểu thị đức tính ấy mà còn lạc quan,vui vẻ, pha chút dí dỏm hài hước trong đời sống văn hóa tinh thần

Nhà tan cửa nát cũng ừ

Đánh xong giặc Mỹ cực giừ, sướng sau

                                       (Ca dao)

Nhiều vị đại khoa nổi tiếng từ mảnh đất nghèo hiếu học như: Lê Quảng Chí, Lê Quảng ý,Lê Tuấn....Những chiến sỹ cách mạng kiên trung như Mai Lão Bạng, Lê Bá Cảnh, Nguyễn Trọng Bình, Nguyễn Văn Cung...

Từ một huyện nghèo nhất cả nước, Kỳ Anh đã vươn lên đạt được những thành quả phát triển cộng đồng – xóa đói giảm nghèo bền vững. Chương trình phát triển cộng đồng -  xóa đói giảm nghèo bền vững ở Kỳ Anh là nơi khởi đầu trong cả nước, và đã được nhiều đoàn khách trong nước và quốc tế đến tham quan, khảo sát, nghiên cứu, học tập đúc rút kinh nghiệm. Trong đánh giá của Bộ Lao Động Thương Binh Xã Hội tại hội thảo điển hình xóa đói giảm nghèo – phát triển cộng đồng xã Kỳ Thọ - Huyện Kỳ Anh: " Chương trình xóa đói giảm nghèo, phát triển cộng đồng bền vững là một trong những chương trình trọng điểm của Đảng và Nhà nước, được thí điểm thành công ở Kỳ Thọ - Kỳ Anh, đã góp phần thay đổi về nhận thức, về cung cách làm ăn cũng như đời sống của người nghèo và cả cộng đồng cư dân nông thôn. Nó không chỉ thực hiện xóa đói giảm nghèo mà còn để thực hiện sự nghiệp xây dựng nông thôn mới theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà Nghị quyết TW5 khóa IX đã xác định..."

Từ một điểm sáng giáo dục ở xã Cẩm Bình, trong những năm 70 của thế kỷ 20, Kỳ Anh đã phấn đấu học tập vươn lên thành huyện " Cẩm Bình" về phong trào bổ túc văn hóa của cả nước. Từ phong trào bổ túc văn hóa, phổ cập giáo dục, đã hình thành nên điển hình Trường THCS Kỳ Tân, đơn vị anh hùng trong sự nghiệp đổi mới.

 

 

Hội nghị Báo cáo viên Thị ủy triển khai các hoạt động phối hợp

kỷ niệm 180 năm thành lập huyện Kỳ Anh

 

Trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, Kỳ Anh đã hòa cùng đất nước đánh tan bọn cường quốc xâm lược để giữ yên bờ cõi. " Đất nước bao phen chồn ngựa đá, non sông muôn thuở vững âu vàng". Trong kháng chiến chống Mỹ, Kỳ Anh vừa là Hậu phương vừa là tiền tuyến, con đường độc đạo chi viện cho chiến trường miền Nam đi qua Kỳ Anh đã trở thành điểm hủy diệt của không quân giặc Mỹ. Ngô Thị Thương người con gái đầu tiên của Việt Nam và thế giới dùng súng trường bắn rơi máy bay Mỹ. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã gặp mặt và ngợi khen: " cháu giỏi lắm, cháu đã rút ra được qui luật để bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng bộ binh..". Từ kinh nghiệm của Ngô Thị Thương, chín cô gái Kỳ Phương đã dùng súng bộ binh bắn rơi nhiều máy bay Mỹ. Tiểu đội dân quân gái Kỳ Phương đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ hơn 13 nghìn con em Kỳ Anh đã lên đường đánh giặc, hơn ba nghìn người đã hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Có 22 đơn vị, 6 cá nhân được tặng danh hiệu anh hùng , 58 bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Chiến tranh kết thúc, cả nước bắt tay vào công cuộc xây dựng, đổi mới. Nhưng Kỳ Anh phải gánh chịu bao cảnh thiên tai. Những năm 1986-1192 Kỳ Anh gặp cảnh gian nan khốn khó. Năm 1988 10 tháng liền không mưa, người và gia súc không có nước uống. Năm 1989 sáu cơn bão liên tiếp đổ vào tàn phá nhà cửa, ruộng vườn, cây cối. Nhiều người không nhà, không cửa, tỉ lệ đói nghèo gần 70%. Kỳ Anh lại trở thành điểm hội tụ của những tấm lòng cảm thông chia sẻ nỗi gian nan vất vả vì thiên tai của bạn bè trong và ngoài nước. Trung ương phải viện trợ hàng nghìn tấn gạo để cứu đói cho dân. Chính trong " cái khó ló cái khôn" Kỳ Anh đã làm nên câu chuyện lạ kỳ, nhờ ý tưởng chỉ đạo phát triển mô hình cộng đồng - xóa đói giảm nghèo bền vững trong cả nước.

Ba mươi năm thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, với truyền thống lao động cần cù,lòng yêu đất nước quê hương, ý thức cộng đồng....Kỳ Anh đã thay da đổi thịt, không còn hộ đói, hộ nghèo  còn lại 7,8 %. Sau quyết định số 72/2006 của Thủ tướng Chính phủ về thành lập khu kinh tế Vũng Áng, Kỳ Anh hôm nay đã trở thành điểm hội tụ của những nhà hoạch định chiến lược và phát triển các dự án đầu tư. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế , cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp xây dựng, thương mại dịch vụ, là con đường, hành trang mới của Kỳ Anh để phát triển đi lên. Ngày 10/4/2015 Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa XIII ban hành Nghị quyết số 903 về điều chỉnh địa giới hành chính huyện Kỳ Anh còn lại 21 xã,  thị xã Kỳ Anh gồm 6 xã và 6 phường.

Lịch sử huyện Kỳ Anh trải qua bao biến đổi thăng trầm, nhưng giai đoạn nào cũng để lại nhiều dấu ấn, những câu chuyện lạ kỳ. Cái được nhất là con người được giải phóng, là sự đổi mới cách nghĩ, cách làm. 180 năm sắt son, gắn bó kết tinh nới đây truyền thống con người cần cù, hiếu học, anh hung, nghĩa khí, đoàn kết, thủy chung không gì lay chuyển. Truyền thống đó lại được tiếp tục phát huy khi huyện Kỳ Anh và thị xã Kỳ Anh bước sang chặng đường mới. Nhiệm vụ trọng tâm là tập trung cao độ thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Kỳ Anh lần thứ XXV, Đại hội Đảng bộ thị xã Kỳ Anh lần thứ Nhất nhiệm kỳ 2015-2020 để sớm đưa huyện Kỳ Anh trở thành huyện nông thôn mới và thị xã Kỳ Anh đạt đô thị loại III trước năm 2020. 

Dẫu chia tách nhưng 2 đơn vị vẫn nằm trong không gian kinh tế -văn hóa, nằm trong dòng chảy từ cội nguồn lịch sử cha ông, truyền thống và nghĩa tình,để tiếp tục hỗ trợ, bổ sung cho nhau trong chặng đường phát triển phía trước.

 

Nguyễn Đức Luyn - Trần Nam Phong

 

 

Bạn đọc nhấn vào đây để gửi ý kiến bình luận

Bản đồ hành chính Bản đồ hành chính

CỔNG GIAO TIẾP ĐIỆN TỬ THỊ XÃ KỲ ANH - TỈNH HÀ TĨNH

Cơ quan chủ quản: Ủy ban nhân dân thị xã Kỳ Anh
Địa chỉ: Tổ dân phố Hưng Hòa, phường Sông Trí, thị xã Kỳ Anh
Điện thoại: 02393 865 366 - Fax: 02393 865 366 - Email: ubtxkyanh@hatinh.gov.vn
Chịu trách nhiệm chính: Phan Duy Vĩnh - Phó Chủ tịch UBND thị xã Kỳ Anh
@2015 - Ghi rõ nguồn "www.txkyanh.hatinh.gov.vn" khi phát hành lại thông tin từ Website này